Archeologie algemeen

Wat is archeologie?
 
De Dikke Van Dale omschrijft archeologie als `de wetenschap van oude historie op grond van bodemvondsten’. Het woord archeologie is oorspronkelijk afkomstig uit het Oud-Grieks en gebaseerd op de woorden archaios (oude) en logos (kennis). De letterlijke Nederlandse vertaling is dus `oudheidkunde`. In feite is archeologie de wetenschap die het leven van mensen en culturen in het verleden bestudeert, reconstrueert en verklaart aan de hand van de sporen die zij in de bodem hebben achtergelaten.
 
Deze sporen zijn in het verleden afgedekt, waardoor ze al die jaren in de bodem bewaard zijn gebleven. Sporen kunnen bestaan uit afvalkuilen, funderingen van gebouwen en palen, maar meestal zijn alleen nog de verkleuringen in de grond te zien waar ooit palen van een huis hebben gestaan of een sloot is gegraven.
In die sporen vinden we vaak ook vondsten. Deze vondsten kunnen bestaan uit onder andere aardewerk (van oude bekers, borden en potten), metaal (munten) en bouwmateriaal (baksteen). Verder kunnen in de bodem resten van de mensen of dieren zelf worden gevonden in de vorm van botten. Ook kunnen we soms achterhalen wat de mensen op een bepaalde plek hebben gegeten. Hiervoor doen we bijvoorbeeld onderzoek naar de dierenbotten in afvalkuilen, maar ook naar zaden van bijvoorbeeld graan.
 
Al deze sporen en vondsten vertellen ons hoe de mens in het verleden heeft geleefd. Het gaat echter alleen om materiële overblijfselen. Sommige zaken komen niet in de bodem terecht en andere sporen en vondsten verdwijnen in de loop der haren door diverse bodemprocessen. Daarom maken archeologen ook dikwijls gebruik van het papieren archief.
 
Het is niet mogelijk voor alle perioden het papieren archief te gebruiken. Voor een groot deel van de geschiedenis, de hele prehistorie, is geen papieren archief aanwezig en vormt de archeologie de enige kennisbron.
De sporen van het verleden liggen in principe veilig in de bodem opgeslagen. Pas wanneer grondwerkzaamheden worden uitgevoerd, wordt het bodemarchief bedreigd. De sporen en vondsten gaan definitief verloren. Wanneer de grond eenmaal is geroerd, ben je het voorgoed kwijt. Om die reden is het wenselijk dat voor de uitvoering van grondwerkzaamheden archeologen de mogelijkheid krijgen het bodemarchief te onderzoeken.
 
Met de resultaten van de archeologische onderzoeken is het mogelijk kennis te vergaren van de mensen en hoe zij in het verleden hebben geleefd. Daarnaast kunnen we met deze kennis het publiek bekend maken met de historie van onze dorpen en steden en het platteland.
 
Leestip!
ANWB Archeologieboek Nederland (1998)
Onder onze voeten. De archeologie van Nederland (2009)